डा. विश्व पौडेलः राष्ट्रबैंकको गभर्नरका लागि योग्यता र नैतिकता दुबै हिसाबले अयोग्य

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्रबैंकको गभर्नर पद रिक्त भएको २ महिनासम्म पनि सरकारले नियुक्ति गर्न सकेको छैन । सत्तारुढ दल नेपाली कांग्रेसले राष्ट्रबैंकका कार्यकारी निर्देशक गुणाकर भट्टलाई गभर्नर नियुक्त गर्नका लागि प्रस्ताव गर्यो । तर निमित्त गभर्नरको जिम्मा पाएकी डेपुटी गभर्नर निलम ढुंगाना तिम्सिनाले उनको राजीनामा नै स्वीकृत नगरेपछि गभर्नर नियुक्ति अवरुद्ध हुँदैआएको छ ।

भट्टको नियुक्ति हुन नसकेपछि कांग्रेस–एमालेबीच खटपट सुरु भएर सरकार नै तलमाथि हुने हल्ला पनि चल्यो । तर भारत–पाकिस्तान युद्धका कारण सरकार तलमाथि हुने कुरा तत्काललाई टरेको अनुमान पनि राजनीतिक बजारमा गरिएको छ । भट्टपछि निमित्त गभर्नर निलमका नाताले काका पर्ने र बिनोद चौधरीको नबिल बैंकबाट राजीनामा दिएका ज्ञानेन्द्र ढुंगाना गभर्नरको दौडमा लागे ।

उनलाई गभर्नर बनाउन परराष्ट्रमन्त्रीसमेत रहेकी डा. आरजु राणालाई चौधरीले ठूलो रकमको प्रलोभन दिएको चर्चा पनि चल्यो । तर प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली ज्ञानेन्द्रप्रति सकारात्मक नहुँदा चौधरीको योजनाले साकार रुप लिन सकेन । ढुंगानालाई पनि बनाउन नसकेपछि कांग्रेसले डा. विश्व पौडेललाई गभर्नरमा अगाडि सारेको छ । उनलाई गभर्नर सिफारिस समितिको सदस्यबाटै राजीनामा दिन लगाएर काग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले गभर्नरमा प्रस्ताव गरेका छन् । डा. पौडेललाई गभर्नरमा अगाडि सारेपछि सर्वोच्च अदालतमा उनका बिरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा रिट परेको छ ।

योग्यता र नैतिकता दुबै हिसाबले डा. पौडेल गभर्नरमा अयोग्य पात्र हुन् ।  राष्ट्रबैंकको गभर्नरका लागि मौद्रिक र बित्तीय नीति पढेको अर्थशास्त्रको ज्ञाता हुनुपर्ने ब्यवस्था छ । तर डा. पौडेलले कृषि(एग्रीकल्चर)मा पीएचडी गरेका हुन् । उनले प्राकृृतिक स्रोत र श्रम बिषयका विज्ञ हुन् । मौद्रिक र बित्तीय नीति उनको बिषय नै होइन ।

उनले लेख्ने लेख पनि ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र बिषयमात्र हुने गरेका छन् । राष्ट्रबैंकको गभर्नर मौद्रिक अर्थशास्त्र र नीति बुझेको हुनुपर्छ । मूलरुपमा अर्थशास्त्र बिषय नै अध्ययन गरेको हुनुपर्नेमा पौडेलको त्यो बिषय कहिल्यै पढेनन् ।

तत्कालीन शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारका अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले आर्थिक बर्ष २०७९–०८० को बजेट बनाउँदा विश्व पौडेल राष्ट्रिय योजना आयोगको उपाध्यक्षका हैसियतमा प्रत्यक्ष सहभागी थिए । उनी सधैं बिहान अर्थमन्त्रालयको बजेट लेखन टीमसँग प्रत्येक शीर्षकको छलफलमा उपस्थित हुन्थे । त्यस बर्ष बजेट निर्माणमा संलग्न अर्थमन्त्रालयका एक अधिकारीले भने–बजेट निर्माणका क्रममा त्यतिबेला हरेक दिन पौडेलले हरेक दिन र्याडिसन होटलदेखि बसेराको कफी र ब्रेकफाष्ट माग गर्ने गर्थे । बजेटमा इनपुट दिनेभन्दा पनि तारे होटलका महंगा खाना मगाएर खान बढी तल्लीन हुने गरेको आरोप उनीमाथि लाग्ने गरेको छ ।

बजेट लेखनमा संलग्न कर्मचारीहरुका अनुसार उनले खासै बजेटमा इन्पुट दिने गर्दैनथे । उनको बाहिर भएको चर्चा अनुसारको विज्ञता नरहेको देखिन्थ्यो । प्रमुख कुरा सोही बर्षको आर्थिक ऐन ल्याउँदा करका दर हेरफेरका कारण पछि विदेशी मुद्रा अभाव, बैंकमा तरलता अभावको परिणाम देखिएको थियो । त्यही बर्ष मध्यरातमा करका दर हेरफेर गर्ने काम विवादित नायबसुब्बा रघुनाथ घिमिरेले गरेकोमा धेरै ठूलो विवाद भयो । मध्यरातमा सुब्बा अर्थमन्त्रालय प्रवेश गरेको सीसीटीभीको तार मुसाले काटेको बिषय अहिलेसम्म चर्चामा छ ।