महाकुम्भः को हुन् अघोरी बाबा, किन छ यिनीहरूको महत्त्व ?

काठमाडौं  । प्रयागराजमा महाकुम्भ २०२५ को तयारी तीव्र गतिमा भइरहेको छ र अब सुरु हुन केही दिन मात्रै बाँकी छ । १३ जनवरीदेखि २६ फेब्रुअरीसम्म चल्ने यो महाकुम्भ जनताको धार्मिक आस्थाको महान् पर्व हो । गंगामा पवित्र स्नान गर्न देश तथा विदेशबाट लाखौं भक्तजन तथा साधु संगमको गंगा किनारमा पुग्नेछन् ।

यसै सन्दर्भमा सन्तहरूमा पनि एक समुदाय पनि समावेश हुनेछ, जुन सधैं मानिसहरूको जिज्ञासा र रहस्यको केन्द्र हो। उनीहरुलाई ‘अघोरी’ भनिन्छ । थाहा पाउनुहोस् यी अघोरी को हुन ? यीनीहरूको ध्यान केन्द्र कहाँ छ र तिनीहरूको परम्पराको इतिहासले के भन्छ ?

पौराणिक मान्यता अनुसार अघोर सम्प्रदायका संस्थापक भगवान भोलेनाथ हुन् । अघोर सम्प्रदायको उत्पत्ति भगवान शिवले गरेको मानिन्छ । भगवान दत्तात्रेय, शिव शंकरको अवतार वास्तवमा अघोर शास्त्रको गुरु मानिन्छ। भगवान शिव, भगवान विष्णु र भगवान दत्तात्रेय भगवानको अंश भौतिक रुपमा अवतार लिएको विश्वास छ । त्यसैले अघोरीलाई भगवान भोलेनाथको अनुयायी मानिन्छ।

अघोर सम्प्रदायमा बाबा कीनारामलाई उच्च सम्मान र पूजा गरिन्छ। बाबा कीनारामको जन्म सन् १६०१ मा उत्तर प्रदेशको चन्दौली जिल्लामा भएको थियो। उनी बाल्यकालदेखि नै अछुतो स्वभावको रहेको बताइएको छ । एक पटक घुम्दै गर्दा हालको बलिया जिल्लाको करोन गाउँ नजिकैको कामेश्वर धाम पुगे ।त्यहाँ उनले रामानुजी सम्प्रदायका संत शिवरामलाई आफ्नो गुरु बनाए। यसपछि बाबा कीनाराम अगाडि बढ्न थाले । देशभर घुमफिर गर्दै उनी गुजरात गएर गिरनार पर्वतमा बसे । त्यहाँबाट काशी (वाराणसी) मा बसोबास गर्न थाले ।

परम्परागत रूपमा अघोरीले श्मशानस्थलमा साधना गर्ने गर्दछन् । तिनीहरूले तीन प्रकारको पूजा गर्छन्। दाहसंस्कार पूजाको एक रूप हो, दोस्रोलाई शिव साधना र तेस्रोलाई शव साधना भन्ने गरिन्छ । जसअनुसार असमको गुवाहाटी नजिकै रहेको सिद्ध कामाख्या पीठको श्मशान गृह, पश्चिम बंगालको तारापीठको श्मशान, महाराष्ट्रको नासिकको त्र्यंबकेश्वर र मध्य प्रदेशको उज्जैनको चक्रतीर्थको शवदाह गृहमा यस्ता साधना गर्ने गरिन्छ।

विश्वास अनुसार अघोरीले मृत शरीरमा खुट्टा राखेर साधना गर्दा त्यसलाई शिव र शव साधना भनिन्छ । यस साधनाको उत्पत्ति भनेको माता पार्वतीको पाउ शिवको छातीमा राखिएको मानिन्छ। यस साधनामा मृत शरीरलाई प्रसादको रूपमा मासु र रक्सी चढाइन्छ।

यो साधना एक्लै गरिन्छ। तेस्रो साधना अर्थात् श्मशान साधनामा परिवारका सदस्यहरूलाई पनि समावेश गर्न सकिन्छ। यस अवधिमा शवको स्थानमा चिताको पूजा गरिन्छ। यस स्थानमा साधना गर्दा मासु र मदिराको स्थानमा मावालाई प्रसादको रूपमा चढाइन्छ। अघोरी स्वभावले रुखो हुन्छन् भन्ने मान्यता छ । सतहमा सामान्य जनताको नजरमा नराम्रो देखिए पनि उनीहरुको मनमा जनहितको भावना सदैव रहन्छ । भनिन्छ, यदि कुनै अघोरी व्यक्तिसँग प्रसन्न हुन्छ भने उसले आफ्नो सिद्धिद्वारा शुभ फल दिनमा कहिल्यै पछि पर्दैन । यति मात्र होइन, तपाईले आफ्नो तान्त्रिक गतिविधिको रहस्य पनि त्यो व्यक्तिलाई बताउन सक्नुहुन्छ र उसलाई तंत्रको बारेमा पनि सिकाउन सक्नुहुन्छ। तर, उनीहरुको आक्रोशबाट बच्न सुझाव दिइएको छ ।

बाबा कीनाराम र काशी नरेशको कथा धेरै प्रसिद्ध छ। भनिन्छ कि एक पटक काशीका राजा हात्तीमा चढेर बाबा कीनारामको आश्रमबाट जाँदै थिए। बाबा कीनारामलाई अघोरी पहिरनमा देख्दा उनको मनमा घृणा भयो । बाबाले यो कुरा बुझ्नुभयो र आफ्नो आश्रमको पर्खाल हेरेर अगाडि बढ्न भन्नुभयो। चमत्कार यो थियो कि पर्खाल काशीका राजाको हात्ती भन्दा अगाडि जान थाल्यो। यसबाट काशीका राजाले आफ्नो गल्ती महसुस गरे र बाबा कीनारामसँग माफी मागेको भन्ने लोक्कोति रहेको छ ।