पूर्वराष्ट्रपति गुहार्दै सशस्त्रका डीआईजी, एमाले हराउँदा र भाइटीका लगाउँदा म्यादथप अनिश्चित

काठमाडौं । सशस्त्र प्रहरी बलका ४ डीआईजी म्यादथप गर्ने अन्तिम कसरतमा छन् । डीआईजीको ४ बर्षे पदावधि पुस २२ गते अवकाश हुने भएपछि डीआईजीहरु कमल गिरी, गणेश ठाडामगर, कुलबहादुर नेम्वाङ र शम्भु सुवेदी १ बर्ष म्यादथप गर्नका लागि शक्तिकेन्द्रमा दौडधूपमा छन् । चारै जना डीआईजी आ– आफ्नो पहुँच भएका नेताहरुकोमा म्यादथप गरिदिनका लागि अनुनय बिनय गरिरहेका छन् । डीआईजीहरुले शक्तिकेन्द्र चाहार्ने क्रममा पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीमार्फत् पनि म्यादथप गर्नका लागि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई दबाब दिएको खुलेको छ ।

२ दिनमात्र कार्यकाल बाँकी भएकाले उनीहरु सोमबार(पुस २२ गते) सम्म म्यादथप गर्न सबै संयन्त्र प्रयोग गरिरहेका छन् । तर प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली भने म्यादथपको पक्षमा नभएकाले उनीहरुको प्रयास सार्थक नहुने बालुवाटार स्रोत बताउँछ ।

गएको मंगलबारकै मन्त्रिपरिषद बैठकमा सशस्त्रका डीआईजीहरुको म्यादथपका लागि गृहमन्त्री रमेश लेखकको निर्देशन अनुसार मुख्यसचिव एकनारायण अर्यालले फाइल पेश गरेका थिए । मन्त्रिपरिषदले बिशेष आर्थिक क्षेत्र प्राधिकरणको कार्यकारी निर्देशक नियुक्ति लगायतका निर्णय गरे पनि सशस्त्रका डीआईजीको म्यादथपको निर्णय नगरी टुंगिएको थियो । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सो दिन पछि सल्लाह गरौंला भनेपछि उक्त प्रस्तावमा निर्णय हुनसकेन । प्रधानमन्त्रीले मुख्यसचिव, गृहमन्त्री र गृहसचिवबीच छलफल गरेर प्रस्ताव ल्याउनू भनेपछि म्यादथपको निर्णय हुन सकेको थिएन । बिहीबार मन्त्रिपरिषदको बैठक बस्न सकेन । अब सोमबारको मन्त्रिपरिषद बैठकबाट म्यादथप गराउने कोसिसमा चारै डीआईजी छन् ।

एक बर्ष म्यादथप गर्न सकिने नियमावलीको ब्यवस्था रहेको छ । जुन ब्यवस्था अनुसार यसअघि तत्कालीन गृहमन्त्री नारायणकाजी श्रेष्ठले डीआईजी किशोर प्रधानको म्यादथप गरिदिए । तर त्यसअघिका अर्का डीआईजी प्रवीणकुमार श्रेष्ठको म्यादथप नहुँदा उनी ४ बर्षे कार्यकालमै अवकाश भएका थिए । यदि म्यादथप भएको भए उनी आईजीपीका दाबेदार हुने थिए । चार प्लस एकको प्रावधानले सशस्त्र प्रहरीमा चलखेल हुँदैआएको छ ।

म्यादथपका लागि शक्तिकेन्द्रमा चलखेल

म्यादथप गराउने प्रयास सफल भएमा आईजीपी हुने भएकाले डीआईजी गिरी, ठाडामगर, नेम्वाङ र सुवेदी आईजीपीका प्रतिस्पर्धी हुनेछन् । आईजीपी हुने भएको पनि म्यादथपमा बढी दौडधूप उनीहरुले गरिरहेका छन् । चारमध्ये पहिलो वरियताका डीआईजी कमल गिरीले पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई नै गुहारेका छन् । स्रोतका अनुसार विद्या भण्डारीको माइतीगाउँ भोजपुरको मानेभञ्ज्याङ घर भएका गिरीले म्यादथपका लागि भनसुनका लागि उनलाई भेटेरै अनुरोध गरेका थिए । बिहीबार चपलीहाइटस्थित निवासमा भेट्न पुगेका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीले डीआईजी गिरीको म्यादथपका लागि समेत आग्रह गरेको स्रोतको दाबी छ ।

भण्डारीलाई ‘दिदी’ भनेर सम्बोधन गर्ने गरेका गिरी चपलीमै प्रधानमन्त्री भेट्न पुगेपछि अन्तिम दिन पुस २२ को मन्त्रिपरिषदले म्यादथप गर्नेमा अझै पनि आशावादी नै छन् । तर पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीसँग प्रधानमन्त्री ओलीको दूरी पछिल्ला दिनमा बढ्दै गएकाले उनको भनसुनले काम गर्ने संभावना कमै देखिन्छ । प्रधानमन्त्री ओलीले आफ्नो ढुंगोलाई गल लगाएर पल्टाउनतिर नलाग्न एमालेका नेताहरुलाई सार्वजनिक कार्यक्रममै चेतावनी दिएकाले पनि उनले भण्डारीको कुरा सुन्ने संभावना क्षीण छ ।

डीआईजीहरुको दौडधूप जति चर्को भए पनि प्रधानमन्त्री ओली उनीहरुको म्यादथपको पक्षमा नभएको बताइन्छ । एक डीआईजीले एमालेलाई हराउन भूमिका खेलेको र अर्का डीआईजी माओवादीनिकट भएको रिपोर्टिङपछि प्रधानमन्त्री ओली सकारात्मक नभएकाले २२ गतेको मन्त्रिपरिषदबाट पनि म्यादथपको निर्णय हुने संभावना कम रहेको स्रोत बताउँछ ।
गएको २०७९ मंसिर ४ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनताका कोशी प्रदेशका डीआईजी रहेका गिरीले सुनसरी ४ बाट एमालेका उम्मेदवार जगदिशप्रसाद कुसियतलाई हराउँदै ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीलाई जिताएको रिपोर्टिङ सांसद भगवती चौधरीसहितका नेताहरुले प्रधानमन्त्रीलाई गरिसकेका थिए । गिरीकै कारण एमालेले एक सिट गुमेको निष्कर्ष सुनसरीको एमाले नेतृत्वको रहँदैआएको छ ।

ज्ञानेन्द्र कार्की सुनसरीमा जाँदा बाहिनीमै खानपिनदेखि सबै सुविधा उपयोग गर्थे । कार्कीले ११२ मतले जितेको घोषणा गरिएको थियो । यद्यपि गिरीलाई सशस्त्रभित्र भने एमालेनिकट भनेर चिनिन्छ ।

गिरीले एमाले हराएको र अर्का डीआईजी गणेश ठाडामगर माओवादीनिकट भएको, नेकपा एसकी नेतृ रामकुमारी झाँक्रीसँग भाइटीका लगाउने गरेका जस्ता कारणलाई पनि म्यादथपमा बाधकका रुपमा चर्चा पनि सशस्त्रमा हुँदैआएको छ ।

सशस्त्र प्रहरी बलका आईजीपी राजु अर्यालले ४ डीआईजीमध्ये २ जनाको मात्र म्यादथपको सिफारिस गरेका थिए । डीआईजीद्वय गणेश ठाडामगर र शम्भु सुवेदीको मात्र म्यादथपको सिफारिस गरेको सूचना पाएपछि कमल गिरी र कुलबहादुर नेम्वाङले गृहमन्त्रीलाई भेट्न पुगेका थिए । आफूहरुलाई छुटाई ठाडामगर र सुवेदीको मात्र सिफारिस गरी अन्याय गर्न लागिएको गुनासोपछि गृहमन्त्री रमेश लेखकले ४ जनाकै सिफारिस गर्न निर्देशन दिएका थिए । गृहमन्त्रीको निर्देशनपछि ४ जनाकै म्यादथप सिफारिसको फाइल आईजीपी अर्यालले लगेका थिए ।

सुवेदी ब्याचमेट भएको र ठाडामगर छिन्नमस्ता बाहिनीपति हुँदा सँगै काम गरेकाले पनि उनीहरुको मात्र सिफारिस गरेको आरोप आईजीपी अर्यालमाथि लागेको छ । छिन्नमस्ता बाहिनीमा एसएसपी हुँदादेखि १८ महिना डीआईजी भएका ठाडामगरमाथि घुुमुवा परिचालन गरी तस्करीको लाइन चलाएर अकूत सम्पत्ति कमाएको आरोप छ । सुवेदी म्यादथप भए पनि आईजीपी राजु अर्यालसँगै आगामी बैशाख १० गते अवकाश हुनेछन् ।

२४ बर्षसम्म सशस्त्रमा भर्ना भएकाहरु नेतृत्वमा पुग्न सकेनन्

सशस्त्र प्रहरी गठन भएको २४ बर्ष पुगिसकेको छ । संगठन स्थापनापछि भर्ना भएका सशस्त्रका अधिकृतहरु अहिलेसम्म पनि नेतृत्वमा पुग्न सकेका छैनन् । सशस्त्रमै भर्ना भएका अधिकृतलाई नेतृत्वमा पुर्याउनका लागि पनि ४ डीआईजीको म्यादथप गर्नु नहुने लबिङ भइरहेको छ । चार डीआईजीको म्यादथप भए चार उनीहरुमध्येबाटै सशस्त्र प्रहरी बलको नेतृत्वमा पुग्नेछन् । म्याद थपिए उनीहरूमध्ये एकजना संगठन प्रमुख आईजीपी बन्नेछन् ।

सशस्त्र प्रहरी नियमावलीअनुसार ४ वर्षे कार्यकाल पूरा गरेर राजु अर्याल २०८३ वैशाखमा अनिवार्य अवकाश हुनेछन् । त्यसपछि अहिले एआईजी रहेका नारायणदत्त पौडेल, बंशी दाहालमध्येबाट एकजना आईजी बन्नेछन् । २०५४ चैत १८ मा प्रहरी इन्सपेक्टरमा भर्ना भएका उनीहरू ३० वर्षे सेवा अवधिका कारण २०८४ चैत १७ अनिवार्य अवकाशमा जानेछन् । त्यसपछि भने गिरी, मगर र नेम्वाङ पालैपालो एआईजी हुँदै एक आईजी बन्नेछन् । चार डीआईजीको म्यादथप भएमा आगामी ६ बर्षसम्म पनि सशस्त्रमा भर्ना भएका सि.स. १ का सुरेश श्रेष्ठ, अन्जनीकुमार पोखरेल, दीपेन्द्र शाह, पुरुषोत्तम थापाहरु आईजीपी नभई अवकाशमा जानेछन् ।