भारत र चीनबीच भयो १० बुँदे सहमति, लिपुलेकमाथि भारतको हस्तक्षेप

काठमाडौं । चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यी र भारतीय समकक्षी सुब्रह्मण्यम जयशंकर (एस जयशंकर) सँग भएको भेटवार्तामा भएको सहमति सार्जर्वनिक भएको छ।

भारत–चीनबीच भएको दस बुँदे सम्झौतामा नेपालको भूभाग लिपुलेक हुँदै भारत र चीनले द्विपक्षीय व्यापार गर्ने सहमति गरेको कुराले नेपालमा बिरोध सुरु भएको छ । नेकपा माओवादी केन्द्रनिकट विद्यार्थी संगठन अखिल क्रान्तिकारीले बुधबार राजधानीमा लिपुलेक हुँदै भारत र चीनले ब्यापार गर्ने सहमति गरेकोमा बिरोध प्रदर्शन गरेको हो ।

सहमति भएका १० बुँदामा के के छ ?

भारत–चीनबीच साझा चासोका द्विपक्षीय, क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा सकारात्मक, रचनात्मक र अग्रगामी छलफल भएको थियो र निम्न समझदारी र नतिजाहरूमा सहमति भएको थियो।

पहिलो, दुवै पक्षले चीन–भारत सम्बन्धको विकासमा दुई देशका नेताहरूको रणनीतिक मार्गदर्शनले महत्त्वपूर्ण र अपरिवर्तनीय भूमिका खेल्ने कुरामा जोड दिए। उनीहरुले आफ्नो विकास सम्भाव्यतालाई पूर्णरुपमा प्राप्त गर्न एक स्थिर, सहकारी र अग्रगामी द्विपक्षीय सम्बन्ध पारस्परिक हितमा रहेकोमा सहमति जनाएका छन् । दुवै पक्षले दुई नेताबीच भएको महत्वपूर्ण साझा समझदारीलाई इमान्दारीपूर्वक कार्यान्वयन गर्न र चीन–भारत सम्बन्धको दिगो, सुदृढ र स्थिर विकासलाई प्रवर्द्धन गर्न दुवै पक्ष सहमत भएका छन्।

दोस्रो, चिनियाँ पक्षले चीनको तियान्जिनमा हुने शाङ्घाई सहयोग संगठन (एससीओ) शिखर सम्मेलनमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको उपस्थितिलाई स्वागत गरेको छ। भारतीय पक्षले चिनियाँ एससीओ अध्यक्षतालाई आफ्नो पूर्ण समर्थनको पुनः पुष्टि गर्‍यो र फलदायी नतिजासहितको सफल एससीओ शिखर सम्मेलनको प्रतीक्षा गरेको छ।

तेस्रो, दुवै पक्ष सफल कूटनीतिक कार्यक्रम आयोजना गर्न एकअर्कालाई सहयोग गर्न सहमत भएका छन्। चिनियाँ पक्षले सन् २०२६ को ब्रिक्स शिखर सम्मेलनको आयोजना गर्न भारतलाई सहयोग गर्नेछ। भारतले सन् २०२७ को ब्रिक्स शिखर सम्मेलनको आयोजनामा चीनलाई सहयोग गर्नेछ।

चौथो, दुवै पक्षले विभिन्न अन्तरसरकारी द्विपक्षीय वार्ता र आदानप्रदान संयन्त्रको पुनः थालनी गर्न, सहयोगलाई सुदृढ गर्न, एकअर्काको सरोकारलाई सम्बोधन गर्न र भिन्नताहरूलाई उचित रूपमा व्यवस्थापन गर्न, चीन–भारत उच्च स्तरीय संयन्त्रको तेस्रो बैठक ०२६ मा भारतमा आयोजना गर्न सहमत भएका छन्।

पाँचौं, चीन र भारतबीच कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना भएको ७५ औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा सन् २०२५ मा आयोजना हुने कार्यक्रमहरूमा दुवै पक्षले एक अर्कालाई सहयोग गरिरहन सहमति जनाएका छन्।

छैटौं, दुवै पक्षले चाँडोभन्दा चाँडो चिनियाँ मुख्य भूमि र भारत बीचको सीधा उडानहरू पुनः सुरु गर्न र अद्यावधिक हवाई सेवा सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिन सहमत भए। दुवै पक्षले दुवैतर्फका पर्यटक, व्यवसाय, सञ्चारमाध्यम र अन्य आगन्तुकहरूलाई भिसाको सहजीकरणमा पनि सहमति जनाएका छन् ।

सातौं, दुवै पक्ष सन् २०२६ मा चीनको सिजाङ स्वायत्त क्षेत्रका पवित्र हिमाल र तालहरूमा भारतीय तीर्थयात्राको मात्रालाई निरन्तरता दिन र विस्तार गर्न सहमत भए।

आठौं, दुवै पक्ष ठोस उपायहरू मार्फत दुई देशबीचको व्यापार र लगानी प्रवाहलाई सहज बनाउन सहमत भए।

नवौं, दुवै पक्षले मैत्रीपूर्ण परामर्शका माध्यमबाट सीमा क्षेत्रमा शान्ति र शान्ति कायम राख्ने सहमति गरेका छन् ।

दशौं, दुवै पक्षले बहुपक्षीयता प्रवर्द्धन गर्न, प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय र क्षेत्रीय मुद्दाहरूमा सञ्चारलाई सुदृढ गर्न, विश्व व्यापार संगठनसँग यसको केन्द्रमा नियममा आधारित बहुपक्षीय व्यापार प्रणाली कायम राख्न र विकासशील देशहरूको हितको रक्षा गर्ने बहु ध्रुवीय विश्वलाई प्रवर्द्धन गर्न सहमत भएको सिन्हवाले जनाएका छन् ।