बौद्ध स्तुपामा घ्याङगुठीको तमासा, समितिको कार्यक्षेत्रमा भूपतिबज्रले हस्तक्षेप गर्न खोज्दा विवाद

काठमाडौ । विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत क्षेत्रमा पटक–पटक विवाद र राजनीतिकरणले गाँजिएको छ ।

बौद्ध स्तूप परिसरमा रहेका दुई संस्था बौद्ध तथा मेलम्ची घ्याङ गुठी र बौद्ध क्षेत्र विकास समितिबीच समय(समयमा कार्यगत असहमति हुँदै आएको छ । छुट्टाछुट्टै कार्यविधि सहित जिम्मेवारी प्राप्त दुई संस्थाबीच एकअर्कामा क्षेत्राधिकार मिचिएर काम गरेको आरोप प्रत्यारोप हुँदै आइरहेको छ ।

यसैबीच गत असार ३० गते घ्याङगुठीको अधिनमा रहेको शौचालय भत्किएको बिषयमा दुबै संस्थाबीच विवाद चर्र्किएको छ । घ्याँ गुठीका चिनियाँ लामा भूपतिबज्र लामाको समूहले बौद्ध क्षेत्र विकास समितिका अध्यक्ष राजकुमार लामाको निर्देशनमा कुमार तामाङले गुठी पदाधिकारी तथा कर्मचारीलाई समेत जानकारी नदिई शौचायलय भत्काएको आरोप लगाएको छ । र, बौद्ध महानगरीय प्रहरी वृत्तमा उजुरी दिएको छ ।

उजुरीमा गुरू ल्हाखाङ गुम्बाको जगलाई समेत असर पु¥याउने गरी क्षेत्र विकासको तर्फबाट अध्यक्ष राजकुमार लामाको एकल निर्देशनमा कुमार तामाङको टोलीले घ्याङ गुठी अन्तर्गत रहेको शौचालय भत्काइएको र उनी विरूद्ध पक्राउ गरी आवश्यक छानविन तथा कारवाहीको माग राख्दै गत असार १ गते श्री बौद्ध तथा मेलम्ची घ्याङ गुठीले उजुरी दर्ता गरेको हो । उक्त उजुरी उपर कारवाही प्रक्रियालाई अगाडि बढाउन प्रहरी निरीक्षक सुजनलाई खटाइएको छ ।

विश्व सम्पदा सूचीमा सूचिकृत महाचैत्य तथा ल्हाखाङ गुम्बाको व्यवस्थापन, संरक्षण तथा क्षेत्राधिकर प्राप्त श्री बौद्धनाथ क्षेत्र विकास समितिको हो । बौद्ध स्तुपाको निर्माणदेखि पूजापाठ सर्बै काम गर्ने क्षेत्राधिकार प्राप्त निकाय बौद्ध विकास समिति नै हो । तर कानुनमै नभएको घ्याङगुठीका चिनियाँ लामाको अति हस्तक्षेपले गर्दा बेलाबेलामा बौद्ध स्तुपामा विवाद हुँदैआएको छ । गुठी संस्थानबाट आर्थिक लेनदेनका आधारमा चिनियाँ लामाको नियुक्ति लिएर आएका भूपतिबजूले यसअघि समितिसँग समन्वय नै नगरी बौद्ध स्तुपामा अनधिकृत ड्रिल गर्दा पनि ठूलो विवाद भएको थियो ।

विशुद्ध धार्मिक स्थलभित्र घ्याङ गुठीका भूपतिबज्रको व्यक्तिवादी सोच, चिन्तन र हस्तक्षेपकारी भूमिका ले गर्दा नै बौद्धमा बेलाबखत विवाद हुने गरेको छ ।

क्षेत्र विकास समितिले संरचना निर्माण तथा मर्मत सम्भार गर्दै बौद्ध स्तूप परिसरलाई शान्ति सुव्यवस्था मिलाउनेतिर लागे पनि भूपतिबज्रले त्यसमा बाधा पुर्याउँदैआएका छन् ।

बौद्ध क्षेत्र विकास समिति गठनपछि घ्याङगुठी राख्नै नहुने भए पनि यो कानुनबिपरीतको संस्था गुठी संस्थानले कायम राखी चिनियाँ लामा नियुक्तिमा चलखेल गर्दैआएको छ । करोडौंको चलखेलमा भूपतिबज्र लामा चिनियाँ लामा नियुक्ति हुँदैआएका छन् । र, नागरिकता सच्याउनेदेखि पासपोर्टमा औतारी लामा समेत लेखेका भूपतिबज्रले चिनियाँ लामाको आवरणमा मंगोलियादेखि हङकङ जस्ता देशमा चन्दा उठाउने गरेको आरोप छ ।