पर्सा ट्राफिकको घुस आतंक, धान बोक्ने ट्याक्टरसँग पनि असुली

वीरगंज । मुलुकको मुख्य प्रवेशद्वार बीरगंज लगायत पर्साका विभिन्न ठाउँमा सवारी व्यवस्थापनका लागि खटिने ट्राफिक प्रहरीले नै अवैध असुली धन्दा चलाइरहेका छन् । त्रिभुवन राजपथ अन्तर्गत पर्ने वीरगंजका ड्राईपोर्ट, परवानीपुर, पावरहाउस, गण्डक लगायतका सडकमा चल्ने भारतीय सवारीसाधनसँग ट्राफिक प्रहरी कार्यालय पर्सा मातहतबाट खटिने प्रहरीले चेकजाँचका नाममा अवैध रकम असुल्ने गरेको गुनासो छ । वीरगञ्ज भन्सार कार्यालय, आईसीपी र सुख्खा बन्दरगाहबाट बिभिन्न उद्योगका लागि आयात हुने कच्चा पदार्थ ढुवानी गर्ने सवारीसाधनहरुबाट ट्राफिक प्रहरीहरुले अवैध असुली गर्दै आएका छन् ।

ग्रामीण एरियाबाट धान लोड भई आउने ट्याक्टरका चालकहरुसँग प्रतिगाडी १ सयदेखि २ सय रुपैयाँसम्म घुस लिने गरिएको छ । ट्याक्टरमा धान लोड भएर आउने ट्याक्टरसँग पोखरिया, तिलावे पुल र बहुवरी चोकमा रोकेर अनावश्यक झन्झट दिई घुस असुली गर्ने गरिएको चालकहरुको गुनासो छ । यतिमात्र हैन, भारतीय नम्बर प्लेटका निजी सवारी कार, पिकअप, मोटरसाइकल चालकबाट लाइसेन्स, ब्लु बुक लगायतका कगजात माग्ने र घुस दिए कर नतिरेको वा कागजपत्र नभए पनि रसिद नै नकाटी भरेर छोड्ने गरेका छन् ।

सरकारी तलब खाएर, कानुनको कार्यान्वयन गराउन प्रतिबद्ध रहेको ट्राफिक प्रहरीले पर्सामा सवारी चालकहरुलाई आतंकित पारेको छ । मासिक र दैनिक रुपमा असुलीको नियम बनाएर ट्राफिक प्रहरीहरुले अबैध रकम उठाइरहेको सवारी चालकहरु बताउँछन् ।

सवारीसाधनका चालकहरु तथा एजेन्टमार्फत् ड्राईपोर्टस्थित बहुवरी ट्राफिकका सई मुनि यादव र परवानीपुर चौकस्थित ट्राफिकका सई प्रबीण कार्कीको कमाण्डमा खटिने प्रहरीले अवैध असुली गरिरहेको स्रोतको दावी छ । प्रत्येक २ महिनामा परवानीपुर र बहुवरी युनिटका ट्राफिक प्रहरी परिवर्तन हुने गरेका छन् ।

दिनमा हजारौं हजार सवारी साधन ओहोर दोहोर गर्ने उक्त ठाँउहरुमा सवारीचालकहरुले ट्राफिकको यस्तै नियति व्यहोर्नु परिरहेको पर्साका गाउँबाट धान ढुवानी गर्ने एक पीडित बताउँछन् । ड्राइपोर्ट बहुअरी चोक सडक भएर आउजाउ गर्ने सवारी साधनका चालकसँग ट्राफिक व्यवस्थापनमा खटिएका ट्राफिक प्रहरीहरुले अनेक बहानामा रकम असुल्ने र रकम नदिए दुःख दिने गर्दै आएको उनीहरुले गुनासो गरेका छन् ।

त्यसैले पनि अहिले मालवाहक ट्रक, ट्यांकर तथा ट्रिपर व्यवसायीहरू ट्राफिकसँग आजित बन्न थालेका छन् । भारतबाट आउने मालवाहक ट्रकहरुमध्ये अधिकांश सवारी साधन ओभरलोड नै आउने गर्छन् र ट्राफिकसँग समन्वय गरी एजेन्टहरुले मालवाहक सवारीका साहुसँग ठेक्का मिलाई पास गराउँदै आएका छन् ।

मालवाहक सवारीसाधनको ‘भारवहन नियम सम्बन्धी निर्देशिका २०७४’ मा तोकिएको क्षमताभन्दा बढी भार बोकेको पाइएमा त्यस्ता मालवाहक साधनलाई जरीवाना गरी बढी भएको मालसामान झार्नुपर्ने व्यवस्था छ । सोही कानूनमा टेकेर जाँचमा खटिएका ट्राफिक प्रहरीले ट्रक चालकसँग अनधिकृत रूपमा रकम असुल्ने गरेका छन् । क्षमताभन्दा बढी भार बोक्ने साधनलाई ट्राफिक प्रहरीले एक हजार पाँच सय रुपैयाँ जरिवाना तिराउन सक्छ । जरिवाना गरेर बढी भार मिलान गरेपछि मात्र जान दिनुपर्नेमा अनधिकृत रकम लिएर छाड्ने गरेको भेटिएको छ ।

बीरगञ्ज भन्सार कार्यालय आईसीपी तथा सुख्खा बन्दरगाह भन्सार कार्यालयबाट सामान लिएर छुटेका बिशेष गरी भारतीय मालवाहक ट्रक तथा लहरीहरुसँग ट्राफिक प्रहरीले सामान र भार हेरेर एक सय देखि १५ सय रुपैयाँसम्म असुल्ने गरेको प्रमाण भेटिएको छ ।

त्यसैगरी ट्राफिक प्रहरीसँग समन्वय गरी सवारी छुटाउने दलालहरुले पनि प्रतिगाडी १ हजारदेखि १ हजार ५ सय रुपैयाँसम्म लिई ट्राफिक र दलालहरुले भागबण्डा मिलाउने गरेको पनि खुलेको छ । दलालहरुबाट समन्वय गरेका गाडीहरुलाई भने ट्राफिक प्रहरीले बिना चेक जाँच काउन्ट गरेर पठाउने गरेको चोकमा बस्ने जो कोहीले पनि देख्न सक्छ । तर, एजेन्ट दलालहरुको चपेटामा नपरेका र आफूखुसी आउने गाडीका चालकहरुलाई भने ट्राफिक प्रहरीले दुख दिने गरेका एक चालकले नाम नखोल्ने सर्तमा बताए । अहिले ट्राफिक प्रहरीको चेकजाँचको नाममा पैसा असुल्ने रणनीतिका कारण ड्राइपोर्ट बहुअरी, पावरहाउस चोक, गण्डक र परवानीपुर सडकखण्डमा सवारी जामसमेत हुने गरेको छ ।

बहुवरी चौकमा ट्राफिक प्रहरीले अबैध रकम उठाएको फोटो, भिडियो तथा चोकमा बस्ने स्थानीयले नजर राख्न थालेपछि उनीहरुले पहिला उठाउने ठाउँबाट १० कठा पश्चिम एकान्त ठाउमा सारेर असुली गरिरहेका छन् ।

ट्राफिक प्रहरी कार्यालय पर्सा मातहत रहेको ड्राईपोर्ट बहुवरी, परवानीपुर, गण्डक, पोखरिया लगायतका युनिट इन्चार्जहरूले अबैध असुली गरेको रकमबाट कमाई हुने ठाउँ अनुसार माथि हिस्सा बुझाउने गरेका छन् । उल्लेखित पोष्टका इन्चार्जहरुले जिल्ला ट्राफिक प्रहरी प्रमुख ध्रुवप्रसाद दहाललाई तोकेको दररेट अनुसार मासिक रकम बुझाउने गरेका छन् । यतिमात्र हैन उक्त असुली हुने रकमको हिस्सा प्रदेश ट्राफिक प्रहरी कार्यालय पथलैयाका एसपीसम्म पुग्ने गरेको स्रोतको दाबी छ ।

जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय पर्साका प्रमुख ध्रुव दाहालसँग धान लोड भएका ट्याक्टरसँग पनि घुस माग्ने गरेकोबारेमा प्रतिक्रिया लिंदा उनले भने– सवारी नियम उल्लंघन गर्नेहरुलाई नियमन गर्ने काम हाम्रो हो । सवारी चालकले मलाई यो ठाउँमा समस्या भयो, घुस मागे भन्दैन । गाडीधनीलाई चालकले घुस दिनुपर्यो भन्छन् । गाडीधनीले चालकको कुरा सुनेर त्यही आधारमा तपाईसँग ब्यक्त गरेको होला । तर यथार्थ त्यसबिपरीत छ । कसैले घुस मागेको छ भने चालकले त्यहीँ सडकमा किन दिने भन्नुपर्छ नि ?’ दाहालले भने–‘अहिले सडकमा मानिस पर्याप्त हुन्छन् । वरिपरि मानिस हुन्छ । सबैको हातमा मोवाइल हुन्छ, घुस मागेको कुरा भने त सबैले चासो दिन्छन्, कारबाही भइहाल्छ ।’

उनेल भने–‘छाडा तरिकाले सवारी चलाउँछन्, ७–८ वटा गल्ती हुन्छन् त्यस्ता चालकका । धान बोकेको ट्याक्टरको नम्बर प्लेट हुँदैन । साइट लाइट हुँदैन, ड्राइभरको लाइसेन्स हुँदैन । जरिवाना ग¥यो । जरिवाना गरेपछि घुस माग्यो भनेर बदनाम गरिन्छ । कुन ट्राफिकले कहाँ घुस माग्यो ? गाडीधनीले स्थानीय नजिकको प्रहरी, जनप्रतिनिधि, प्रमुख जिल्ला अधिकारीज्यूलाई भन्न सक्नुपर्यो नि ? घुस माग्यो भनेकै भरमा त हुँदैन, बोल्न त सजिलो छ, तर ती गाडीहरुले गरेका गल्तीको बारेमा हेर्दा काम गर्न कति गाह्रो छ भन्ने थाहा हुन्छ ।’

पोस्टै पिच्छे असुली

पर्सा जिल्लाभित्र ड्राइपोर्ट बहुअरी चोक, गण्डक, परवानीपुर, पावरहाउस चोक, पोखरिया लगायत ५–६ वटा ट्राफिक पोष्ट रहेका छन् । ती पोस्टहरुमा रहेका ट्राफिक प्रहरीबाट मासिक किस्ता असुल्ने गरिएको सूचना स्रोतले नेपालफेसलाई उपलब्ध भएको छ । स्रोतका अनुसार ती पोष्टमध्ये जिल्ला प्रवेशको पहिलो र मुख्य ठाउँ ड्राइपोर्ट बहुअरी चोक ट्राफिक पोष्टको किस्ता मासिक २ लाख र दोस्रो ट्राफिक पोस्ट परवानीपुरको किस्ता मासिक ३ लाख रहेको बताइएको छ । यी दुबै पोष्टबाट बढी घुस असुली हुने भएको र जिल्ला ट्राफिकका प्रमुखलाई बढी बुझाउनुपर्ने भएकाले महँगा मानिन्छन् । तेस्रोमा गण्डक ट्राफिक पोष्ट रहेको छ । त्यहाँबाट मासिक ५० हजार जिल्ला इञ्जार्चलाई किस्ता बुझाउनुपर्छ । यस्तै पोखरिया पोष्टले पनि १० हजार मासिक बुझाउनुपर्ने स्रोतले दावी गरेको छ ।

यस्तै हरेक उद्योग करखानाहरुबाट दररेट तोकेर उठाउने गरेको स्रोतले जनाएको छ । मासिक दररेट तोकेर रकम बुझाउनुपर्ने उर्दी नै जारी भएको छ । ५–६ वटा ट्राफिक पोष्ट र उद्योग र कारखानाहरुबाट मासिक ८ लाख रुपैयाँ असुल गर्ने गरेको गन्ध आएको छ । हावा नचली पात हल्लिंदैन भन्ने उखान यसै चलेको हैन । तालुक निकायले विशेष संयन्त्र प्रयोग गरेर सुक्ष्म छानबिन गर्ने हो भने केही दिनमै असुली काण्डको गुह्य भेद पर्दाफास हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

पोष्टहरुबाट मासिक दररेट तोकेर लिने र घुस असुल्न छुट दिएकोबारेमा जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय पर्साका प्रमुख दाहालले भने–‘त्यो हुँदै होइन, भनोस् न कसले भन्छ, प्रमाण देखाऊन्, म जस्ता प्रहरी अरु पनि छन् । कुन प्रहरीले घुस लियो, पब्लिक हुन्छ बाटामा, हात हातमा सबैको मोवाइल छ । यदि कसैले घुस लिएको प्रमाणित गर्छ भने हामी जुन कारबाही भोग्न पनि तयार हुनुपर्छ ।’