नेपालले भारतको जमिन कहाँ मिच्यो प्रधानमन्त्रीज्यू ?

काठमाडौं । नेपाली नक्सामा भएको भूभाग लिम्पियाधुरा, कालापानी र लिपुलेकको भारतले अतिक्रमण गरेकोबारेमा संसदमा कुरा उठाउँदा प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले नेपालले पनि भारतको जमिन मिचेको कुरा बोलेपछि मुलुक नै तरंगित भएको छ ।

नेपालले भारतको एक इन्च जमिन मिचेको तथ्यांक कतै पनि नआएको बेला सरकार प्रमुखले नै नेपालले भारतको भूमि मिचेको बताएपछि बौद्धिक क्षेत्र आश्चर्यमा परेको छ । ६ सय वर्गकिलोमिटरभन्दा बढी नेपाली भूभाग भारतले अतिक्रमण गरेको भेटिएको सीमा जानकारहरु बताउँछन् । तर प्रधानमन्त्री सार्वभौम संसदमा नेपालले भारतको सीमा मिचेको भनेर गैरजिम्मेवार अभिब्यक्ति दिन्छन् । भारतले सिक्किम गाभ्नका लागि लेन्डुप दोर्जे जन्माएजस्तै पात्र गएको फागुन २१ गतेको निर्वाचनमार्फत् जन्माएको आशंका समेत गर्न थालिएको छ ।

भारतले नेपालका २४ जिल्लाका सिमाना अतिक्रमण गरेको छ । सीमाविद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठको अध्ययनले देखाएको तथ्याङ्कमा ६ सय ६ वर्ग किलोमिटरको भूभागमा नेपालको सीमा मिचिएको छ ।

दार्चुलादेखि ताप्लेजुङसम्म सिमा जोडिएका ७१ स्थानमा भारतले अतिक्रमण गरी नेपाली भूभाग कब्जा गरेको हो । नापी विभागका पूर्वमहानिर्दे तथा सीमाबिद् बुद्धिनारायण श्रेष्ठले ७१ स्थानको ६ सय ६ वर्गकिलोमिटर नेपाली भूभाग भारतले अतिक्रमण गरेको बताउँदैआएका छन् ।

खुला सीमाका कारण भारतले नेपाली भूभाग अतिक्रमण गरेको उनको दाबी छ । उनका अनुसार सबैभन्दा बढी लिम्पियाधुरा–कालापानीमा ३७ हजार हेक्टर जग्गा भारतले कब्जा गरेको छ। भारतले सन १८५६ देखि लिम्पियाधुरा कब्जा गरेको हो । लिम्पियाधुरा नेपालका सरकारी नक्सामा समावेश गरिएको छैन ।

२०३२ सालसम्मका नेपालका नक्साले पनि लिम्पियाधुरा नेपालकै भूभाग रहेका देखाउँछन् । नापी विभागले २०३६ मा गरेको नापीपछि तयार पारेको नक्सामा लिम्पियाधुरा क्षेत्रको ३ सय १० वर्गकिलोमिटर क्षेत्र हटाएर कालापानी, लिपुलेकसम्म मात्र राखिएको सीमाविद् बताउँछन् । कालापानी–लिपुलेकको ६२ वर्गकिलोमिटर भूभाग भारतले सेना राखेर कब्जा गरेको छ । भारतमा बनाइने नेपालको नक्सामा कालापानी र लिपुलेक नेपालमा छैनन् ।

नेपालको नक्सामा नदेखाइएको लिम्पियाधुरा–कालापानी क्षेत्रमा नै ३ सय ७२ वर्गकिलोमिटर जग्गा भारतले कब्जा गरेको छ । कालापानी–लिम्पियाधुरापछि सबैभन्दा बढी सुस्ता क्षेत्रमा भारतले नेपाली भूभाग कब्जा गरेको छ । नवलपुरको सुस्तामा १४ हजार ५ हेक्टर जग्गा अतिक्रमित छ ।

कञ्चनपुरमा नै ९ स्थानमा भारतले नेपाली भूभाग अतिक्रमण गरेको छ । झापामा ८, सप्तरीमा ७, पर्सामा ५, ताप्लेजुङ र बर्दियामा ४–४, इलाम, मोरङ, सुनसरी र कैलाली ३र३, पाँचथर, चितवन, रूपन्देही, बाँके, सिरहा, महोत्तरी, सर्लाही, बारामा २–२ स्थानमा भारतले नेपाली भूभाग अतिक्रमण गरेको छ । दार्चुला, दाङ, कपिलवस्तु, नवलपरासी र रौतहटमा १–१ स्थानमा नेपाली जमिन अतिक्रमित छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताविपरीत कतिपय स्थानमा दशगजा क्षेत्रसमेत भारतले कब्जा गरेको छ । सन १९७९ मा लिइएको हवाई फोटोग्राफीबाट नेपालको कुल क्षेत्रफल १ लाख ४७ हजार १ सय ८१ वर्गकिलोमिटर निर्धारण गरिएको थियो, त्यो क्षेत्रफल खुम्चिँदै गएको छ । सन १९७९ गरिएको हवाई फोटोग्राफीमार्फत नेपालको नक्सा एक लाख ४७ हजार एकसय ८१ कायम गरिएको सीमाविद् बताउँछन् ।

सन् १८५६ देखि भारतले नेपाली भूभाग अतिक्रमण गर्न थालेको हो । त्यसभन्दा अघिका भारतीय नक्सामा समेत महाकालीको उद्गमस्थल लिम्पियाधुरा उल्लेख छ । सन् १८५६ पछि इस्ट इन्डिया कम्पनीले लिम्पियाधुराबाट निस्कने काली नदीको नाम परिवर्तन गरी कुटी यंक्ति राखिएको सीमाविद् बताउँछन् । लिपु भञ्ज्याङ पश्चिम गरिफू (एर्खा) बाट आउने खा यांग्री (लिपुखोला) लाई काली नाम दिएर नयाँ नक्सा निकालेको थियो । भारत अर्थात् तत्कालीन इस्ट इन्डिया सरकारले यहीँबाट नेपाली भूभाग अतिक्रमण थालेको सीमाविद्को भनाइ छ ।

भारतले अतिक्रमण गरेको नेपाली भूभाग हेर्नुहोस्