परराष्ट्रमन्त्री डा.राणाको कूटनीतिक सफलता र जनताको अपेक्षा

सम्राट उपाध्याय

काठमाडौं । दुई ठूला दलको सहमतिमा गठन भएको वर्तमान सरकारमा डा. आरजु राणा देउवालाई परराष्ट्रमन्त्री नियुक्त गरिएको छ । पीएचडी गरेकी डा. राणामाथि पति शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री हुँदा राज्यका नियुक्तिहरुमा चलखेल गरेको आरोप लाग्दैआएको छ । उनी राजकीय जिम्मेवारीमा नगई शक्तिकेन्द्रको रुपमा राज्यका निर्णयमा हावी हुने गरेको आरोप लाग्दैआएकोमा अब मन्त्रीकै भूमिकामा उनी पुगेकी छन् ।

यसपटक डा. राणाबाट कांग्रेस पंक्तिमात्र होइन, आमजनताले आशा र भरोसा गरेका छन् । उनले त्यो भरोसालाई कायम राख्ने हुन् कि २०६६ मा उपप्रधानसहित परराष्ट्र मन्त्री बनाइएकी सुजाता कोइराला जस्तै गुमनाम हुने हुन्, त्यो भने भावी दिनमा देखिनेछ । २०६२–०६३ को क्रान्तिका नायक स्व. गिरिजाप्रसाद कोइरालाले छोरी सुजातालाई राजनीतिक उत्तराधिकारी बनाउन उपप्रधानमन्त्री बनाए, तर उनले पिताको भरोसालाई कायम राख्न सकिनन् । त्यसपछि उनको राजनीतिक यात्रामा बिराम लाग्न पुग्यो । उनी एकपछि अर्को गर्दै राजनीतिक परिदृश्यबाटै गुमनाम हुन पुगेकी छन् । डा. राणाले मन्त्रीका रुपमा खेल्ने भूमिकाले  भावी राजनीतिमा उनको भूमिका तय हुनेछ ।

डा. राणाले परराष्ट्रमन्त्रीको रुपमा भारत भ्रमणमा जाँदा विदेशमन्त्री एस जयशंकर र प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई भेटेर कूटनीतिक क्षमता देखाएकी छन् । भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई नेपाल भ्रमणको निम्तो समेत उनले दिएकी छन् ।
यसअघिका कतिपय पराष्ट्रमन्त्रीहरुसँग परिचय गर्दागर्दै अर्को पटक जाँदा अर्कै मन्त्री भइसकेको हुन्थ्यो । तर राणाका बाबुबाजेको समेत भारतमा ठूलो जग्गा जमिन, विभिन्न कम्पनीमा सेयर, नातागोता र परिवारकै राम्रो प्रभाव र ब्यक्तिगत सम्बन्ध भएकाले नेपाल–भारतका बीचमा नयाँ सम्बन्ध कायम गर्न सहयोग पक्कै हुनेछ ।

भारतमा भएको द्विपक्षीय उच्चस्तरीय भेटले नेपालको हितमा डा. राणबाट कस्तो पहल हुन्छ, नेपाल फर्किएपछि देखिने नै छ । भारत भ्रमणको उपलब्धी के कस्तो हुनेछ नेपालीले विस्तारै थाहा पाउनेछन् । भजनमण्डलीको भजन र सल्लाहमात्र होइन, विज्ञहरुसँग परामर्श गरेर अगाडि बढ्ने हुन् कि होइनन् भन्ने पनि हेरिरहेकाछन् । कतिपयले डा. राणालाई भावी प्रधानमन्त्री भनेर चर्चा र विश्लेषण गरेका छन् । चोक–चोकमा यस्ता चर्चा पनि सुनिन्छन् ।

कतिपय प्रतिशोधको भावनाबाट ग्रसित भएर अब के षड्यन्त्र गर्ने अडियो नक्कली बनाउने कि के गरी बदनाम गर्ने भनेर तानाबानातिर पनि लागेका छन् । तर यस्ता तत्वको जतिसुकै षडयन्त्रलाई पनि परास्त गर्न सक्ने खुबी र हिम्मत मन्त्री राणामा देखिन्छ । पुरुष प्रधान देश महिलाले भाग खाइदिने हो कि भन्ने चिन्ता पनि कतिपयमा बढेको छ ।

परराष्ट्र मन्त्रीको दिल्ली भ्रमण सफल भएको टिप्पणी गर्दै पत्रकार प्रकाश तिमल्सिनाले लेखेका छन्–‘मन्त्री राणाको भारत भ्रमणले नेपाललाई केही महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको खण्डमा उनको राजनीतिक उचाइ बढ्नेछ ।
मोदीले हाम्रो परराष्ट्र मन्त्रीलाई दिएको उच्च सम्मान प्रशंसायोग्य छ ।

मोदीले आफूसँग भेटबार्तामा बिदेश मन्त्री एस जयशंकर, राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभाल, मुख्य सचिव पिके मिश्र, बिदेश सचिव बिक्रम मिश्री, नेपालका लागि भारतीय राजदूत साथमा राखेर छलफल गरेका छन् ।
जानकारहरूका अनुसार यस्तो जमघटझ यसअघि कुनै परराष्ट्र मन्त्री जाँदा थिएन्, यो प्रधानमन्त्रीलाई दिइने हैसियतको सम्मान बराबर हो ।

यो दृश्यबाट के भन्न सकिन्छ भने, कसैलाई पद दिएर मात्रै हुन्न, त्यो पदका लागि ‘लायक र सक्षम ब्यक्तित्व पनि हुनुपर्छ, अरूले पत्याउनु पनि पर्छ ।  अनेक कमजोरी होलान् तर अब आरजु राणा राष्ट्रिय राजनीतिमा जबर्जस्ती उदाउने देखिन्छ, बरू उनी देउवाको पत्नी भएका कारण राजनीतिमा छायाँमा परेको अनुभूति भयो ।’